Er zijn verschillende manieren om politiek verslaggever te worden, maar het belangrijkste is toch wel dat je een passie hebt voor politiek. Er zijn politiek verslaggevers die helemaal geen speciale opleiding hebben gehad, maar met hun journalistieke natuurtalenten in combinatie met hun interesse in politiek toch uitstekende politiek verslaggevers zijn geworden.

Een opleiding volgen

Normaal gesproken is het wel verstandig om een opleiding voor journalistiek te doen of een andere opleiding te volgen die jou bepaalde journalistieke vaardigheden en kennis geeft. Realiseer je wel dat je als nieuws- of politiek verslaggever eigenlijk altijd aan staat. Je moet namelijk altijd bovenop het nieuws zitten, ook in het weekend of in de avond. Soms moeten hier telefoontjes voor worden gepleegd en bepaalde actualiteitenprogramma’s gevolgd worden. Tenslotte moet je als verslaggever het allerlaatste nieuws nauwgezet volgen om je werk goed uit te kunnen voeren.

Een afwisselend beroep

Natuurlijk is het werk heel afwisselend, iedere dag kan er weer wat anders gebeuren. De meeste politiek verslaggevers verzamelen zelf hun materiaal en monteren hier ook zelf items mee, bijvoorbeeld voor de televisie, de radio, voor het internet of de krant. Het leuke daarvan is dat je werkzaamheden ook heel afwisselend zijn. Soms ben je rustig aan het monteren of jezelf ergens inhoudelijk in aan het verdiepen, maar het kan ook zo zijn dat er heel veel nieuws is en dat je overal achteraan moet rennen. Als iets voor een bepaalde tijd af moet zijn kan dat zorgen voor behoorlijk wat werkdruk, maar daartegenover staat dat het een enorme kick geeft wanneer je de gestelde deadline weet te halen. Het is minder leuk wanneer je bijna klaar bent met monteren en er iets gebeurt wat een hele andere kijk op de zaken geeft. Dan moet er snel gehandeld worden om dit alsnog aan te passen. Flexibiliteit, stressbestendigheid en snel kunnen schakelen zijn dus erg belangrijke vaardigheden.

De verkiezingen

De verkiezingen zijn natuurlijk altijd hoogtijdagen voor een politiek journalist. Het kunnen bovendien ook hele onvoorspelbare dagen zijn. Ook als een kabinet valt of als er een politieke rel is ontstaan is er werk aan de winkel voor een politiek journalist. Het is daarnaast belangrijk dat een politiek verslaggever niet alleen laat zien wat de politici willen dat de kijkers zien, maar dat het publiek juist subjectieve informatie krijgt.

De juiste tentakels hebben

Er zijn een aantal onmisbare eigenschappen die een politiek journalist moet bezitten. Zo moet hij of zij een hoge mate van mensenkennis hebben en het vermogen bezitten zich gemakkelijk aan te passen aan de gesprekspartner. Een heel timide en gesloten persoon benader je doorgaans niet op dezelfde wijze als een assertief persoon die erom bekend staat hoog van de toren te blazen. Het is ook belangrijk dat de journalist de politici als normale mensen blijft zien, ook al gaat het om een politicus van een hoog niveau. Heel erg tegen iemand opkijken kan namelijk de objectiviteit belemmeren en het is de taak van de journalist om een objectief beeld te schetsen.

De onderwerpen die je als politiek verslaggever behandelt kunnen verschillend zijn, maar over het algemeen hebben ze wel een politieke inslag. Het kan ook zijn dat er in de politiek iets speelt, bijvoorbeeld beslissingen over gasboringen, en dat je als journalist besluit om deze maatschappelijke kwestie verder uit te diepen. Meestal wordt er met de redactie overlegd wat belangrijk is en wat niet.

Belangrijker dan ooit

Feiten verifiëren blijft natuurlijk altijd belangrijk, zeker gezien dit de laatste tijd veel kritiek te verduren heeft gehad. Zeker in een tijd waar via de social media kanalen heel gemakkelijk allerlei broodje aap verhalen en onzin kan worden verspreidt, is factchecken nóg belangrijker geworden. Tegelijkertijd wordt het factchecken ook steeds lastiger, waardoor journalisten en onderzoekers aan nieuwe manieren zijn gaan werken om feiten beter te kunnen checken.

Een bepaalde richting op sturen

Daarbij wordt er tegenwoordig regelmatig met een beschuldigende vinger richting journalisten gewezen, bijvoorbeeld vanwege vermeende partijdigheid of het hebben van een gekleurde mening. Terwijl de journalist hard roept dat zijn of haar items betrouwbaar zijn, gaat een steeds grotere groep mensen hieraan twijfelen. Dit heeft ook te maken met het feit dat de overheid, de politiek, het bedrijfsleven, de NGO”s en andere bronnen hun pr professionaliseerden. Deze specialisten verstaan de kunst om de journalistiek in een bepaalde richting te sturen. Ook zijn er door de sociale media een enorm aantal informatiebronnen bijgekomen, maar is het soms lastig om te zien of het om een nepaccount of een betrouwbare bron gaat.

Brekend nieuws gaat snel

Door sociale media zoals Twitter gaat het nieuws tegenwoordig enorm snel. Tijdens belangrijke gebeurtenissen stroomt er een flinke hoeveelheid informatie binnen van mensen die ter plekke zijn. Het risico bestaat dan dat wanneer je dit klakkeloos overneemt je met fake-nieuws naar buiten komt. Hoe check je snel zulke informatie of brekend nieuws? Of laat je het aan je voorbijgaan, met de kans dat iemand anders met de primeur wegloopt?

Een aparte discipline

Factchecking is inmiddels zo’n beetje een apart vakgebied geworden, terwijl het vroeger gewoon één van de standaard taken van een journalist was. Zeker ook in verkiezingstijd speelt het factchecken een belangrijk rol. De digitalisering biedt gelukkig ook nieuwe kansen voor de checkende journalist. Er bestaat tegenwoordig “live factchecking” en dat zal de komende jaren alleen nog maar toenemen. Er zijn zelfs speciale websites die zich geheel wijden aan het verifiëren van nieuws en sommige reguliere media hebben speciale factchecking rubrieken. Met een goede factchecking kan de kwaliteitsmedia zich onderscheiden.

In Nederland hebben we een aantal politiek verslaggevers. Sommigen werken voor zichzelf, anderen zijn in dienst bij een mediakanaal. Sommigen zijn echt politieke junkies of worden ook wel “Binnenhof-watchers” genoemd.

Een aantal bekende gezichten:

Marloes Lemsom

Marloes is een politiek verslaggever die graag een vlijmscherp interview afneemt. Daarbij verstaat ze de kunst om droge stof voor een groter publiek toegankelijk te maken.

Frits Wester

Frits Wester loopt ook al een behoorlijk aantal jaren mee. Hij is parlementair verslaggever voor RTL Nieuws en een vertrouwd gezicht op de televisie, die soms ook zelf het onderwerp van het nieuws is. Een opvallende prestatie van Frits Wester is dat hij al vele jaren de nog niet uitgesproken troonrede weet te bemachtigen.

Emilie van Outeren

Emilie van Outeren is een politiek verslaggever die onder andere bij het NRC Handelsblad werkzaam is. Tijdens haar werk als journalist raakte ze vorig jaar nog gewond in Wit-Rusland.

Xander van der Wulp

Xander van der Wulp van de NOS is ook voor velen een bekend gezicht. In de aanloop van de verkiezingen in 2021 maakte hij samen met Herman van der Zandt en Marleen de Rooy iedere week een filmpje over de politieke gang van zaken rond het Binnenhof.

Wouter de Winther

Ook Wouter de Winther zien we regelmatig op televisie voorbijkomen. Bijvoorbeeld bij Jinek of Goedemorgen Nederland. Hij is politiek commentator voor het dagblad De Telegraaf en tot midden 2020 was hij hier bovendien chef parlement.

Jair Ferwerda

Veel mensen raakte bekend met Jair Ferwerda door zijn rol in de talkshow van Jinek. Zodra er iets gebeurde in politiek Den Haag was Jair Ferwerda er als de kippen bij. Maar hij had ook een flinke bijdrage in andere tv-programma”s. Eigenlijk heeft Jair Ferwerda meerdere beroepen, namelijk: freelance televisiepresentator, programmamaker en (politiek) journalist.

Een politicus (meervoud: politici) of politica (meervoud: politica”s) is iemand die een functie in de politiek heeft. In Nederland zijn er een aantal belangrijke politieke instituties, namelijk de ‘Koning, der Staten-Generaal’ en het ‘Rechtssysteem’. Er zijn ook nog drie ‘Hoge Colleges van Staat’ die formeel net zo belangrijk zijn, alleen hebben zij een minder politieke rol. ‘De Raad van State’ is hiervan de meest bekende.

Politieke partijen

Nederland heeft een aantal politieke partijen. Dit zijn eigenlijk organisaties die er op gericht zijn door aan de verkiezingen deel te nemen een bepaalde invloed te bewerkstelligen op het overheidsbeleid. Dat kan landelijk zijn of in een bepaald geografisch gebied zoals een gemeente of provincie.

De regering

De regering wordt gevormd door de Koning en de ministers, zo staat beschreven in art. 42 lid 1 van de Nederlandse Grondwet. De ministers vormen met elkaar de ministerraad, dat is eigenlijk de regering zonder de Koning. De ministerraad wordt voorgezeten door de minister-president. De minister-president wordt benoemd door een koninklijk besluit en eigenlijk is ieder besluit van de regering een koninklijk besluit. De staatssecretarissen zitten niet in de regering, maar wel in het kabinet. Een kabinet komt tot stand na een kabinetsformatie.

Sinds 1848 heeft Nederland een minister-president, alhoewel de term minister-president pas sinds 1945 bestaat. Daarvoor gebruikte men de term: “Voorzitter van de Ministerraad”. Het ambtstermijn van een minister-president is gewoonlijk vier jaar en er zit geen limiet aan het aantal termijnen dat mogelijk is. Informeel wordt er in deze functie ook wel over “de premier” gesproken. De minister-president is de voorzitter van de ministerraad en tevens de minister van Algemene Zaken. Hij of zij vertegenwoordigt daarnaast Nederland in de Europese Raad. Daarnaast draagt de premier de verantwoordelijkheid voor optreden van de leden van het Koninklijk Huis.

Het vertrouwen van de Staten-Generaal

Meestal komt de premier voort uit de grootste regeringspartij. In het verleden is hier nog weleens van afgeweken, maar dat is sinds 1973 niet meer voorgevallen. Meestal is de premier ook de formateur van het kabinet. Pas bij een geslaagde formatie zal hij de opdracht voor deze functie van de koning aanvaarden. Sinds 1983 staat er in de Grondwet dat de koning naar eigen inzicht iemand tot premier kan benoemen, maar tot nu toe is er altijd nog een premier benoemd die ook het vertrouwen geniet van de Staten-Generaal. Het Catshuis in Den Haag is de ambtswoning van de premier.